خانه > آموزش وزن عروضی > آموزش وزن عروضی – درس چهارم

آموزش وزن عروضی – درس چهارم

پس از درست نوشتن و تقطیع هجایی به مرحله سوم یعنی تقطیع به ارکان میرسیم:

برای پی بردن به اهمیت موضوع مثالی میزنیم:

فرض کنید که مصراع زیر را تقطیع کرده ایم:

بَ   نان   کِ   بَس/  تِ   دَ    ها   نَش/  بِ  پی  شِ  چَش/ مِ   یِ   گا   نِ

وَ    قا     تِ  لی /  ست  مُ    جَه  هَز /  هَ   می  شِ  چَش/ مِ   یِ   گا  نِ

_   _   U  U  /  _   U   _   U  / _    _   U   U  /  _    U   _    U

برای خواندن ادامه مطلب روی دنباله کلیک کنید


خب حالا اگر کسی از ما بپرسد وزن این بیت چیست؟ ما چه جوابی داریم

برای این که بتوانیم این نماد ها را بخوانیم بایست برای هرکدام از علامت های (Uو _) صدایی را تعریف کنیم مثلا تن یعنی با توجه به علامت هجا ، صدایی را بنویسیم مثلا برای شعر باچنین کنیم:

تَ تَن تَ تَن / تَ تَ تن تن /تَ تَن تَ تن/ تَ تَ تن تن

و حال به این خاطر که در صرف زبان عربی واژ] ها را با ( ف ع  ل ) میستنجند در عروض نیز چنین باید کرد

به عبارتی : فاعلاتن را هم وزن با _ _ U _    میدانند

در زیر مهم ترین ارکان عروضی فارسی را می آوریم:

1- مستفعلن =    _ U _ _

2- فاعلاتن = _ _ U _  

3- مفاعیلن =    _ _ _ U

4-مفتعلن =      _ U U _

5- مفاعلن =     _ U _ U

6-فعلاتن =      _ _ U U

7- فاعلاتُ =      U _ U _

8- فعلات ُ =       U _ U U

9- مستفعل ُ =    U U _ _

10- مفاعیل ُ =  U _ _ U

11- مفاعل ُ =  U U _ U

12- مفعولن =   _ _ _

13 – فاعلن =  _ U _

14- فعولن =   _ _ U 

15- فعلن =       _ U U 

16- مفعول ُ = U _ _

17- فع لن =   _  _

18- فعل =  _  U 

19- فع =    _ 

پس از این که شعر را تقطیع کرده و علامت هر هجا را زیر آن نهادیم و سپس به منظم ترین حالت ممکن ، (چهارتا چهار تا _ سه تا سه تا – چهار تا سه تا ) جدا نمودیم ، در آخرین گام ، نام هر رکن را در زیر آن مینویسیم

برای نمونه به مثال های زیر توجه کنید:

بَ   نان   کِ   بَس/       تِ   دَ    ها   نَش/      بِ  پی  شِ  چَش/     مِ   یِ   گا   نِ

وَ    قا     تِ  لی /       ست  مُ    جَه  هَز /        هَ   می  شِ  چَش/    مِ   یِ   گا  نِ

_   _   U  U      /  _   U   _   U  /     _    _   U   U  /      _    U   _    U

مفاعلن             /              فعلاتن /            مفاعلن            /    فعلاتن

و یا در مصراع زیر:

دی  گَر بَ  سَس  /       ت  حِف   ظِ  نَ   /      فَس  بی  شُ  ما  /   عَ   زیز

یَع     نی بِ  یا   /        وُ      جا    مِ   عِ /       ی    را   بِ هَم  /    بِ   ریز

_   U    /  _   U   _   _      /   U  U    _      U  /     _  U  _    _

مستفعلن     /       مفاعل ُ      /     مستفعلن     /       فعل

========================

خود آزمایی:

نام ارکان عروضی ابیات ریز را بنویسید:

بــا رفـتـن تـــو از دل، سـر بــاز مـی کـنــد بــاز
آن زخـم کهنـه ای کـه در حــال الـتـیـام اسـت

آنان که خاک را به نظر کیمیا کنند

آیا شود که گوشه ی چشمی به ما کنند؟

چشم وا کن که دنیا بشورد! موج در موج دریا بشورد!
گیسوان باز کن تا بشورد شعرم از آن شمیم شمالی

چقدر دست تو با دست من محبت کرد
و انحنای لبت بوسه را رعایت کرد

  1. 2009/02/19 در 11:41 ب.ظ.

    اول اینکه سلام
    دوم اینکه با ایمیلی در باره امید به اینجا اومدم! جالب بود.
    سوم اینکه چرا عروضی یاد می دی؟

  1. No trackbacks yet.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: